Spadek z długami — jak go odrzucić i nie odziedziczyć długów

6 miesięcy na decyzję, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza albo odrzucenie, notariusz lub sąd, dzieci i kolejni spadkobiercy.

Aktualizacja: 15 października 2026

Długi też się dziedziczy

Spadek to nie tylko majątek zmarłego, ale także jego długi. Spadkobierca może wybrać jedną z trzech dróg (art. 1012 Kodeksu cywilnego):

• przyjęcie wprost — dziedziczysz majątek i odpowiadasz za długi bez ograniczeń, także swoim majątkiem;
• przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza — odpowiadasz za długi tylko do wartości tego, co odziedziczyłeś (art. 1031 § 2 KC);
• odrzucenie — jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku: nie dostajesz nic i nie odpowiadasz za żadne długi (art. 1020 KC).

6 miesięcy na decyzję

Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku składa się w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 KC). Przy dziedziczeniu ustawowym zwykle jest to dzień, w którym dowiedziałeś się o śmierci bliskiego, a przy kolejnych spadkobiercach — dzień, w którym dowiedzieli się, że poprzedni spadkobierca odrzucił spadek.

Jeśli w tym czasie nie zrobisz nic, uznaje się, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). To chroni Twój własny majątek, ale wierzyciele zmarłego mogą zaspokoić się z odziedziczonych rzeczy — a Ty możesz zostać wplątany w rozliczenia, spis inwentarza i korespondencję z windykatorami. Gdy długi wyraźnie przewyższają majątek, odrzucenie jest prostsze.

Gdzie i jak odrzucić spadek

Oświadczenie składasz osobiście przed notariuszem albo w sądzie rejonowym — wydziale cywilnym — właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu (art. 1018 § 3 KC, art. 640–641 KPC). Sąd przyjmuje oświadczenie na posiedzeniu, a potem przesyła je do sądu spadku. Liczy się data złożenia wniosku, więc nie zostawiaj tego na ostatnie dni.

Przygotuj akt zgonu (albo jego numer), dane zmarłego i znanych spadkobierców oraz informację, kiedy dowiedziałeś się o powołaniu do spadku. Wniosek do sądu przygotujesz w sprawie Odrzucenie spadku z długami. U notariusza sprawdź koszt czynności przed wizytą.

Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza — co dalej

Jeśli zostajesz przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza, ustala się, co wchodzi w skład spadku i ile jest warte. Możesz sam sporządzić wykaz inwentarza i złożyć go w sądzie albo u notariusza, albo wnieść do sądu o spis inwentarza dokonywany przez komornika. Wykaz musi być rzetelny — świadome pominięcie majątku lub wpisanie nieistniejących długów może pozbawić Cię ograniczenia odpowiedzialności.

Długi spłacasz tylko do wartości stanu czynnego spadku, czyli odziedziczonego majątku, ustalonej w spisie lub wykazie. Przykład: zmarły zostawił samochód wart 15 000 zł i 60 000 zł długu w banku. Odpowiadasz do 15 000 zł — pozostałych 45 000 zł bank od Ciebie nie odzyska.

Dzieci i kolejni spadkobiercy

Gdy odrzucisz spadek, w Twoje miejsce wchodzą Twoje dzieci — i one także mają 6 miesięcy na decyzję, liczonych od dnia, w którym dowiedziały się o Twoim odrzuceniu. Dlatego przy długach zwykle odrzucają spadek po kolei wszyscy w rodzinie: małżonek, dzieci, wnuki, a czasem rodzice i rodzeństwo zmarłego.

Za małoletnie dziecko oświadczenie składają rodzice, ale potrzebują zgody sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Wniosek o tę zgodę złóż jak najszybciej — według orzecznictwa Sądu Najwyższego jego złożenie wstrzymuje bieg terminu, ale lepiej nie ryzykować.

Gdy termin minął

Jeśli przegapiłeś termin, bo nie wiedziałeś o długach, zostaje uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia — za zatwierdzeniem sądu (art. 1019 § 2 KC). To trudniejsza droga i wymaga wykazania, że działałeś pod wpływem błędu, mimo zachowania należytej staranności. W takiej sytuacji warto skorzystać z pomocy prawnika.

Windykator dzwoni w sprawie długu zmarłego

Nie płać niczego, zanim nie zdecydujesz, co ze spadkiem. Wpłata może zostać potraktowana jak uznanie długu. Poproś na piśmie o dokumenty: umowę, wyliczenie i dowód, że firma ma prawo dochodzić długu. Jeśli odrzuciłeś spadek, wystarczy wysłać wierzycielowi kopię postanowienia lub aktu notarialnego. Sprawdź też, czy dług nie jest przedawniony — Przedawnienie długu.

Policz i przygotuj pismo

• Wzór: wniosek o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku
• Kalkulator terminów
• Kalkulator przedawnienia

Załatw to od razu

• Odrzucenie spadku z długami — 6 miesięcy
• Windykator żąda zapłaty — co zrobić?
• Przedawniony dług — czy muszę płacić?

Najczęstsze pytania

Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.