BIK, KRD, BIG — jak sprawdzić i usunąć wpis o długu
Kiedy wierzyciel może wpisać Cię do rejestru dłużników, jak bezpłatnie sprawdzić raport i jak żądać usunięcia wpisu, który jest bezprawny.
Aktualizacja:
BIK a biura informacji gospodarczej
Biuro Informacji Kredytowej (BIK) zbiera dane o kredytach i pożyczkach z banków i wielu firm pożyczkowych — także o tych spłacanych terminowo. Działa na podstawie Prawa bankowego.
Biura informacji gospodarczej (BIG) — m.in. Krajowy Rejestr Długów (KRD), BIG InfoMonitor i ERIF — zbierają przede wszystkim informacje o niezapłaconych zobowiązaniach: rachunkach za telefon, prąd, czynsz, mandatach przekazanych przez wierzycieli, długach kupionych przez firmy windykacyjne. Działają na podstawie ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych.
Wpis w każdym z tych miejsc może utrudnić dostanie kredytu, zakup telefonu na raty czy podpisanie umowy z operatorem — dlatego warto co jakiś czas sprawdzić, co o Tobie zapisano.
Jak sprawdzić, czy jesteś wpisany
Każde biuro musi udostępnić Ci informację o Twoich danych. Raport z BIK i z biur informacji gospodarczej możesz co do zasady pobrać bezpłatnie raz na 6 miesięcy — przez stronę internetową biura, po potwierdzeniu tożsamości. Częstsze lub rozszerzone raporty bywają płatne.
Niezależnie od tego masz prawo dostępu do swoich danych na podstawie art. 15 RODO — możesz zapytać wierzyciela lub firmę windykacyjną, jakie dane o Tobie przetwarza i komu je przekazała. Gotowy wniosek przygotujesz w sprawie Wniosek RODO o dostęp do danych.
Kiedy wierzyciel może wpisać Cię do BIG
Przy konsumencie ustawa stawia kilka warunków, które muszą być spełnione łącznie. Według naszej wiedzy są to:
- dług wynika z określonego stosunku prawnego (np. umowy) i łącznie wynosi co najmniej 200 zł;
- od terminu zapłaty minęło co najmniej 30 dni;
- minął co najmniej miesiąc od wysłania Ci listem poleconym (albo doręczenia do rąk własnych) wezwania do zapłaty, które zawierało ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem jego nazwy i adresu;
- od dnia, w którym dług stał się wymagalny, nie minęło zbyt wiele czasu — ustawa ogranicza przekazywanie bardzo starych zobowiązań.
Przed powołaniem się na te warunki sprawdź aktualny tekst ustawy (art. 14) — progi i terminy bywały zmieniane. Jeśli którykolwiek z warunków nie był spełniony — np. nie dostałeś żadnego wezwania z ostrzeżeniem — wpis jest bezprawny i możesz żądać jego usunięcia.
Wpis w BIK — dane negatywne
Informacje o kredycie spłaconym w terminie BIK przetwarza po spłacie tylko za Twoją zgodą. Dane o opóźnieniach mogą zostać w BIK bez zgody nawet do 5 lat po wygaśnięciu zobowiązania, jeśli opóźnienie przekroczyło 60 dni, a bank co najmniej 30 dni wcześniej poinformował Cię o zamiarze takiego przetwarzania (art. 105a ust. 3 Prawa bankowego).
Jeśli bank nie wysłał takiej informacji albo opóźnienie było krótsze, możesz żądać usunięcia danych negatywnych. Pismo kierujesz do banku lub firmy pożyczkowej, która przekazała dane, a nie do samego BIK.
Jak żądać usunięcia wpisu
Napisz do wierzyciela (banku, operatora, firmy windykacyjnej), który przekazał dane. Wskaż, który wpis kwestionujesz i dlaczego — np. brak wezwania z ostrzeżeniem, dług spłacony, dług przedawniony, dług nie Twój. Zażądaj usunięcia lub sprostowania danych i potwierdzenia na piśmie. Kopię wyślij do biura, w którym jest wpis — biura mają własne procedury zgłaszania nieprawidłowych danych.
Po spłacie długu wierzyciel ma obowiązek zaktualizować lub usunąć dane w biurze w krótkim terminie. Jeśli tego nie robi, zachowaj potwierdzenie przelewu i wyślij wezwanie do aktualizacji wpisu.
Gdy wierzyciel nie reaguje, możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) albo pozew o usunięcie danych i naruszenie dóbr osobistych.
Dług przedawniony albo nie Twój
Przedawniony dług nadal istnieje, ale nie musisz go płacić, jeśli podniesiesz zarzut przedawnienia. Zanim cokolwiek zapłacisz lub podpiszesz ugodę, sprawdź datę w kalkulatorze przedawnienia i przeczytaj poradnik o przedawnieniu. Wzór: zarzut przedawnienia.
Jeśli w rejestrze widzisz dług z umowy, której nie zawierałeś, mogło dojść do wyłudzenia na Twoje dane. Zgłoś to na policję, zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel i działaj według sprawy Pożyczka zaciągnięta na moje dane.
Przykład
Pan Piotr dostał odmowę kredytu. W raporcie z KRD znalazł wpis operatora telefonii na 340 zł za fakturę sprzed dwóch lat, o której nie wiedział. Nie dostał żadnego wezwania z ostrzeżeniem o wpisie — wcześniej się przeprowadził, a list polecony nie przyszedł na nowy adres. Piotr pisze do operatora z żądaniem kopii wezwania i dowodu nadania, a jeśli ich nie ma — usunięcia wpisu. Jednocześnie sprawdza, czy faktura rzeczywiście była należna; jeśli tak, płaci ją i żąda aktualizacji danych w biurze.
Uważaj na „czyszczenie BIK”
Firmy oferujące płatne „wyczyszczenie BIK” nie mają żadnych specjalnych uprawnień. Robią to samo, co możesz zrobić sam: piszą do wierzyciela z żądaniem usunięcia danych. Prawdziwych wpisów, które spełniają warunki ustawy, nikt nie usunie za opłatą.
Jeśli dług jest prawdziwy i aktualny, skuteczniejsze bywa porozumienie z wierzycielem — rozłożenie na raty czy restrukturyzacja kredytu. Zobacz sprawę Restrukturyzacja kredytu i poradnik o windykatorze.
Policz i przygotuj pismo
Załatw to od razu
- Windykator żąda zapłaty — co zrobić?
- Przedawniony dług — czy muszę płacić?
- Ktoś wziął pożyczkę na moje dane
- Wniosek RODO — jakie dane ma o mnie firma?
- Kredyt nie do spłacenia — wniosek o restrukturyzację (niższa rata)
Najczęstsze pytania
Czy mogę bezpłatnie sprawdzić, czy jestem w KRD?
Tak. Raport o sobie możesz co do zasady pobrać bezpłatnie raz na 6 miesięcy przez stronę biura, po potwierdzeniu tożsamości.
Od jakiej kwoty można trafić do rejestru dłużników?
Przy konsumencie dług musi wynosić co najmniej 200 zł, być przeterminowany co najmniej 30 dni, a wierzyciel musi wcześniej wysłać wezwanie z ostrzeżeniem o wpisie.
Czy po spłacie długu wpis zniknie?
Wierzyciel musi zaktualizować lub usunąć dane po spłacie. W BIK dane o opóźnieniach ponad 60 dni mogą jednak zostać do 5 lat, jeśli bank uprzedził Cię o tym.
Czy firma może mnie wpisać bez uprzedzenia?
Nie. Do BIG wierzyciel musi najpierw wysłać wezwanie z ostrzeżeniem o zamiarze wpisu. Bez tego wpis jest bezprawny.
Gdzie złożyć skargę na bezprawny wpis?
Najpierw do wierzyciela i do biura, a gdy to nie pomoże — do Prezesa UODO albo do sądu.
Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.