Nadgodziny — ile się należy, limity i jak odzyskać zaległe

Dodatek 50% czy 100%, limit 150 godzin w roku, czas wolny zamiast pieniędzy i 3 lata na odzyskanie zaległych nadgodzin. Z przykładem wyliczenia.

Aktualizacja: 17 października 2026

Co jest nadgodziną

Nadgodziny (praca w godzinach nadliczbowych) to praca ponad obowiązujące Cię normy czasu pracy — co do zasady ponad 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu — a także ponad przedłużony dobowy wymiar, jeśli pracujesz w systemie, który go przewiduje (art. 151 § 1 Kodeksu pracy).

Pracodawca może zlecić nadgodziny tylko w dwóch sytuacjach:

• gdy trzeba prowadzić akcję ratowniczą — chronić życie lub zdrowie ludzi, mienie albo środowisko, albo usunąć awarię;
• gdy wymagają tego szczególne potrzeby pracodawcy.

Nadgodziny nie muszą być zlecone na piśmie. Jeśli przełożony wie, że zostajesz dłużej, i to akceptuje (np. wyznacza zadania, których nie da się zrobić w normalnym czasie), to też są nadgodziny. Liczy się praca faktycznie wykonana na polecenie lub za wiedzą i zgodą pracodawcy.

Limity: 150 godzin w roku i 48 godzin w tygodniu

Liczba nadgodzin z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy nie może przekroczyć 150 godzin w roku kalendarzowym (art. 151 § 3 KP). Układ zbiorowy, regulamin pracy albo umowa o pracę mogą ustalić inny limit (art. 151 § 4 KP).

Niezależnie od tego tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 131 § 1 KP). Musisz też mieć zapewniony odpoczynek: co najmniej 11 godzin nieprzerwanie w każdej dobie i 35 godzin w tygodniu (art. 132 i 133 KP).

Limity nie dotyczą akcji ratowniczych i usuwania awarii. Przekroczenie limitu nie odbiera Ci prawa do zapłaty — to naruszenie po stronie pracodawcy, a pieniądze i tak się należą.

Niektórych osób w ogóle nie wolno zatrudniać w nadgodzinach: kobiety w ciąży (art. 178 § 1 KP) i pracowników młodocianych. Rodzic dziecka do 8 lat może pracować w nadgodzinach tylko za swoją zgodą (art. 178 § 2 KP).

Ile się należy: dodatek 100% albo 50%

Za każdą nadgodzinę przysługuje normalne wynagrodzenie za tę godzinę oraz dodatek (art. 151¹ § 1 KP):

• 100% wynagrodzenia — za nadgodziny w nocy, w niedziele i święta, które nie są dla Ciebie dniami pracy według rozkładu, oraz w dniu wolnym udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub święto;
• 50% wynagrodzenia — za nadgodziny w każdym innym dniu.

Dodatek 100% należy się też za każdą godzinę przekroczenia przeciętnej normy tygodniowej w okresie rozliczeniowym, chyba że za tę samą pracę dostałeś już dodatek za przekroczenie normy dobowej (art. 151¹ § 2 KP).

Dodatek liczy się od wynagrodzenia wynikającego z Twojej stawki zasadniczej (godzinowej lub miesięcznej). Jeśli takiego składnika nie wyodrębniono, podstawą jest 60% wynagrodzenia (art. 151¹ § 3 KP).

Pracownikom stale pracującym poza zakładem pracy umowa może zastąpić wynagrodzenie i dodatki za nadgodziny ryczałtem (art. 151¹ § 4 KP). Ryczałt musi odpowiadać przewidywanemu wymiarowi nadgodzin — jeśli stale pracujesz znacznie więcej, możesz żądać różnicy.

Czas wolny zamiast pieniędzy

Zamiast dodatku pracodawca może oddać Ci czas wolny (art. 151² KP):

• na Twój pisemny wniosek — w tym samym wymiarze (1 godzina wolnego za 1 nadgodzinę) i w terminie, który wskażesz;
• bez Twojego wniosku — w wymiarze o połowę wyższym (1,5 godziny wolnego za 1 nadgodzinę), najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego; nie może to obniżyć Twojego wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Gdy dostajesz czas wolny, dodatek za te nadgodziny się nie należy. Nie można jednak „oddać” wolnego w okresie, który już minął — rozliczenie musi być rzeczywiste i widoczne w ewidencji.

Kierownicy i „praca w zadaniowym czasie”

Osoby zarządzające zakładem pracy w imieniu pracodawcy oraz kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują w razie potrzeby pracę ponad normy bez prawa do wynagrodzenia i dodatków za nadgodziny (art. 151⁴ § 1 KP). Kierownicy komórek organizacyjnych mają jednak prawo do wynagrodzenia i dodatku za nadgodziny przypadające w niedziele i święta (art. 151⁴ § 2 KP).

Uwaga: sam tytuł „kierownik” w umowie nie wystarczy. Liczy się to, czy faktycznie kierujesz zespołem i organizujesz jego pracę. Jeśli nazwa stanowiska jest tylko formalna, nadgodziny mogą Ci się należeć jak każdemu.

Zadaniowy czas pracy też nie zwalnia z płacenia za nadgodziny, jeśli zadania wyznaczono tak, że nie da się ich wykonać w normach czasu pracy.

Ewidencja czasu pracy i dowody

Pracodawca musi prowadzić ewidencję czasu pracy każdego pracownika i udostępnić Ci ją na żądanie (art. 149 KP). To on ma udokumentować, ile pracowałeś. Jeśli ewidencji nie ma albo jest nierzetelna, w sporze możesz wykazać nadgodziny innymi dowodami — sądy pracy przyjmują je w praktyce chętnie.

Co warto zbierać na bieżąco:

• własne notatki z godzinami rozpoczęcia i zakończenia pracy (najlepiej codziennie, w kalendarzu lub telefonie);
• maile i wiadomości wysyłane po godzinach, logowania do systemów, wydruki z kart wejścia;
• polecenia przełożonych, grafiki, raporty, zeznania współpracowników.

Jak odzyskać niezapłacone nadgodziny

Wynagrodzenie za nadgodziny wypłaca się w terminie wypłaty pensji za dany miesiąc albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Jeśli go nie dostałeś:

• Poproś o wgląd w ewidencję czasu pracy i rozliczenie nadgodzin.
• Wyślij pracodawcy wezwanie do zapłaty z wyliczeniem — gotowe pismo przygotujesz w sprawie Niewypłacona premia lub nadgodziny, a wzór znajdziesz tutaj: wezwanie do zapłaty wynagrodzenia.
• Złóż skargę do Państwowej Inspekcji Pracy — inspektor może skontrolować ewidencję i nakazać wypłatę.
• Złóż pozew do sądu pracy. Pracownik nie płaci opłaty od pozwu, gdy wartość sporu nie przekracza 50 000 zł.

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 291 § 1 KP) — czyli osobno dla każdej wypłaty. Czekanie oznacza, że najstarsze miesiące przepadają. Termin sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia.

Możesz dochodzić nadgodzin także po odejściu z pracy. Jeśli pracodawca zalega również z pensją, zobacz sprawę Zaległa wypłata i poradnik o wypłacie i świadectwie pracy.

Przykład wyliczenia

Pan Tomasz zarabia 6000 zł brutto miesięcznie, a w danym miesiącu wymiar czasu pracy to 168 godzin. Jego stawka godzinowa wynosi 6000 zł ÷ 168 = 35,71 zł.

• 10 nadgodzin w zwykłe dni robocze: 10 × (35,71 zł + 50% × 35,71 zł) = 10 × 53,57 zł = 535,70 zł;
• 4 nadgodziny w niedzielę, która nie była dniem pracy: 4 × (35,71 zł + 100% × 35,71 zł) = 4 × 71,42 zł = 285,68 zł.

Razem za nadgodziny: 821,38 zł brutto. Gdyby zamiast tego wziął na swój wniosek 14 godzin wolnego, dodatki by mu nie przysługiwały.

Zlecenie i B2B

Przepisy o nadgodzinach dotyczą tylko umowy o pracę. Przy umowie zlecenia nie ma dodatków za nadgodziny, ale za każdą przepracowaną godzinę należy się co najmniej minimalna stawka godzinowa — zobacz poradnik o umowie zlecenia i sprawę Wynagrodzenie z umowy zlecenia. Jeśli „zlecenie” wygląda jak etat (stałe godziny, podporządkowanie), możesz żądać ustalenia stosunku pracy — a wtedy także rozliczenia nadgodzin.

Policz i przygotuj pismo

• Kalkulator przedawnienia
• Kalkulator terminów
• Wzór: wezwanie do zapłaty wynagrodzenia

Załatw to od razu

• Nie zapłacono za nadgodziny lub premię
• Pracodawca nie wypłacił pensji — co zrobić?
• Nie dostałem ostatniej wypłaty po odejściu z pracy
• Nie zapłacono za umowę zlecenie

Najczęstsze pytania

Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.