Oszustwo na koncie lub karcie — jak odzyskać pieniądze od banku
Nieautoryzowana transakcja, kradzież karty, BLIK pod wpływem oszusta: kiedy bank musi oddać pieniądze, w jakim terminie i co zrobić po odmowie.
Aktualizacja:
Pierwsza godzina — co zrobić od razu
- zablokuj kartę i dostęp do bankowości — w aplikacji lub przez infolinię banku;
- zgłoś bankowi nieautoryzowane transakcje — najlepiej od razu na piśmie lub przez formularz w bankowości, tak żeby mieć potwierdzenie;
- zmień hasła, a jeśli oszust mógł poznać Twoje dane osobowe — zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel i zastrzeż dowód osobisty;
- zgłoś przestępstwo na policji i zachowaj potwierdzenie złożenia zawiadomienia;
- zrób zrzuty ekranu SMS-ów, wiadomości, rozmów i stron, przez które doszło do oszustwa.
Im szybciej zgłosisz sprawę bankowi, tym lepiej — od chwili zgłoszenia nie odpowiadasz za kolejne nieautoryzowane transakcje (chyba że doprowadziłeś do nich umyślnie).
Nieautoryzowana transakcja — bank oddaje od razu
Nieautoryzowana transakcja to płatność, której nie zleciłeś i na którą nie wyraziłeś zgody — np. ktoś użył skradzionej karty, wykradzionych danych karty w internecie albo przejął dostęp do konta.
Po zgłoszeniu bank musi zwrócić kwotę takiej transakcji niezwłocznie, nie później niż do końca następnego dnia roboczego (art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych). Może wstrzymać zwrot tylko wtedy, gdy ma uzasadnione podejrzenie, że to Ty dopuściłeś się oszustwa, i zawiadomi o tym na piśmie organy ścigania.
To bank musi udowodnić, że transakcja była autoryzowana. Samo to, że w systemie zapisano użycie Twojej karty lub danych logowania, nie wystarcza do wykazania, że ją zatwierdziłeś albo rażąco zaniedbałeś zabezpieczenia (art. 45 ustawy).
Na zgłoszenie masz najpóźniej 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku — ale nie zwlekaj: zgłoszenie „bez zbędnej zwłoki” jest warunkiem zwrotu. Ile to 1 dzień roboczy, sprawdzisz w kalkulatorze dni roboczych.
Kiedy płacisz sam
Gdy transakcja była skutkiem kradzieży lub zgubienia karty albo telefonu, a Ty nie zawiniłeś umyślnie ani przez rażące niedbalstwo, odpowiadasz najwyżej do równowartości 50 euro za transakcje sprzed zgłoszenia.
Pełną odpowiedzialność ponosisz tylko przy umyślnym działaniu albo rażącym niedbalstwie — np. gdy zapisałeś PIN na karcie albo świadomie przekazałeś obcej osobie dane logowania. Bank, który tak twierdzi, musi to wykazać — nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że „klient podał dane”.
Sam zatwierdziłeś przelew lub BLIK pod wpływem oszusta
Najtrudniejsza sytuacja: oszust podszywał się pod bank, policję albo kupującego i namówił Cię, żebyś sam zatwierdził przelew, kod BLIK albo „bezpieczne konto”. Bank zwykle uznaje wtedy transakcję za autoryzowaną i odmawia zwrotu.
Nie oznacza to, że sprawa jest przegrana. Złóż reklamację i opisz dokładnie, jak doszło do oszustwa: czy oszust dzwonił z numeru udającego bank, czy bank wysłał komunikaty ostrzegawcze, czy transakcja była nietypowa dla Twojego konta, a bank jej nie zatrzymał. Te okoliczności mają znaczenie przy ocenie, czy bank prawidłowo wykonał swoje obowiązki.
Równolegle poproś bank odbiorcy (przez swój bank) o zablokowanie środków — jeśli pieniądze jeszcze nie zostały wypłacone, czasem udaje się je odzyskać.
Reklamacja — terminy odpowiedzi
Na reklamację dotyczącą płatności (karta, przelew, BLIK) bank odpowiada w 15 dni roboczych od jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanych sprawach może przedłużyć termin do 35 dni roboczych, ale musi Cię o tym wcześniej poinformować i podać przyczynę. Na pozostałe reklamacje ma 30 dni, w skomplikowanych sprawach do 60 dni.
Jeśli bank nie odpowie w terminie, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z Twoją wolą (ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Wtedy możesz żądać zwrotu powołując się na to uznanie.
Reklamację przygotujesz w sprawie Oszustwo na koncie — bank nie oddaje pieniędzy.
Płaciłeś kartą, a sprzedawca nie dostarczył towaru
To inna sytuacja niż oszustwo na koncie: transakcję zatwierdziłeś, ale sprzedawca nie wykonał umowy (zniknął, nie wysłał towaru, odwołał usługę i nie oddaje pieniędzy). Wtedy możesz poprosić bank o chargeback — procedurę zwrotu w ramach organizacji kartowej.
Chargeback ma swoje terminy wynikające z zasad Visa i Mastercard, dlatego zgłoś go jak najszybciej i dołącz dowody: zamówienie, korespondencję ze sprzedawcą, potwierdzenie płatności. Pismo przygotujesz w sprawie Chargeback — zwrot pieniędzy przez bank.
Bank odmówił — co dalej
Od odmowy możesz się odwołać w samym banku — wzór znajdziesz w odwołaniu od odpowiedzi na reklamację. Potem możesz złożyć wniosek o interwencję do Rzecznika Finansowego (bezpłatny) albo skorzystać z jego postępowania pozasądowego.
Ostatecznie możesz pozwać bank. Roszczenie o zwrot środków z nieautoryzowanej transakcji przedawnia się co do zasady po 6 latach, ale nie odkładaj sprawy — z czasem trudniej zebrać dowody. Koniec terminu sprawdzisz w kalkulatorze przedawnienia.
Policz i przygotuj pismo
- Kalkulator dni roboczych
- Kalkulator przedawnienia
- Wzór: reklamacja
- Wzór: odwołanie od odpowiedzi na reklamację
Załatw to od razu
- Oszustwo na koncie — bank nie oddaje pieniędzy
- Chargeback — zwrot pieniędzy przez bank
- Niesłuszne opłaty i prowizje bankowe
- Kredyt nie do spłacenia — wniosek o restrukturyzację (niższa rata)
Najczęstsze pytania
Ile bank ma na zwrot pieniędzy z nieautoryzowanej transakcji?
Do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu. Może wstrzymać zwrot tylko przy uzasadnionym podejrzeniu oszustwa po Twojej stronie, zawiadamiając na piśmie organy ścigania.
Do kiedy mogę zgłosić nieautoryzowaną transakcję?
Najpóźniej 13 miesięcy od obciążenia rachunku, ale należy to zrobić bez zbędnej zwłoki — najlepiej od razu po zauważeniu.
Czy bank odda pieniądze, jeśli sam zatwierdziłem BLIK oszustowi?
Bank zwykle uznaje taką transakcję za autoryzowaną. Warto jednak złożyć reklamację z dokładnym opisem oszustwa — znaczenie mają np. podszywanie się pod bank i brak reakcji banku na nietypową transakcję. Po odmowie pomoże Rzecznik Finansowy.
Ile bank ma na odpowiedź na reklamację płatności?
15 dni roboczych, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 35 dni roboczych po wcześniejszym poinformowaniu Cię o przyczynie. Brak odpowiedzi w terminie oznacza uznanie reklamacji.
Ile płacę, jeśli ukradziono mi kartę?
Za transakcje sprzed zgłoszenia — najwyżej równowartość 50 euro, jeśli nie działałeś umyślnie ani z rażącym niedbalstwem. Po zgłoszeniu nie odpowiadasz za kolejne transakcje.
Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.