Przejdź do treści

Zwolnienie z pracy — Twoje prawa krok po kroku

Wypowiedzenie od pracodawcy: forma i przyczyna, okres wypowiedzenia, dni na szukanie pracy, urlop, odprawa, świadectwo pracy i 21 dni na odwołanie.

Aktualizacja:

Najpierw sprawdź pismo

Wypowiedzenie od pracodawcy musi mieć formę pisemną (art. 30 § 3 Kodeksu pracy). Powinno zawierać przyczynę wypowiedzenia — przy umowie na czas nieokreślony i, od kwietnia 2023 r., także przy umowie na czas określony (art. 30 § 4 KP) — oraz pouczenie, że możesz odwołać się do sądu pracy (art. 30 § 5 KP).

Przyczyna musi być konkretna i prawdziwa. Ogólniki w rodzaju „utrata zaufania” bez opisu faktów albo przyczyna wymyślona na potrzeby zwolnienia to najczęstsze powody, dla których sąd uznaje wypowiedzenie za wadliwe. Zapisz datę, w której dostałeś pismo — od niej liczą się terminy.

Podpisanie odbioru wypowiedzenia nie oznacza zgody na zwolnienie. Potwierdzasz tylko, że pismo do Ciebie dotarło.

Czy pracodawca w ogóle mógł Cię zwolnić?

Niektórzy pracownicy są chronieni przed wypowiedzeniem. Najważniejsze przypadki:

  • wiek przedemerytalny — nie wolno wypowiedzieć umowy pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeśli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie emerytury z osiągnięciem tego wieku (art. 39 KP);
  • ciąża, urlop macierzyński i rodzicielski — ochrona z art. 177 KP; wyjątkiem jest m.in. upadłość lub likwidacja pracodawcy;
  • urlop i inna usprawiedliwiona nieobecność (np. zwolnienie lekarskie) — w tym czasie pracodawca nie może wypowiedzieć umowy, chyba że nieobecność trwa już tak długo, że pozwala na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia (art. 41 KP);
  • działacze związkowi i społeczni inspektorzy pracy — według przepisów szczególnych.

Jeśli należysz do związku zawodowego albo związek reprezentuje Cię w Twojej sprawie, pracodawca przed wypowiedzeniem musi go zawiadomić na piśmie i rozważyć jego stanowisko (art. 38 KP). Pominięcie tej konsultacji jest częstym zarzutem w odwołaniu.

Ile trwa okres wypowiedzenia

Przy umowie na czas nieokreślony i określony długość zależy od tego, jak długo pracujesz u tego pracodawcy (art. 36 § 1 KP): 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc po co najmniej 6 miesiącach i 3 miesiące po co najmniej 3 latach. Umowę na okres próbny wypowiada się z okresem 3 dni roboczych, 1 tygodnia albo 2 tygodni — zależnie od długości próby (art. 34 KP).

Okres liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a liczony w miesiącach — ostatniego dnia miesiąca (art. 30 § 2¹ KP). Dlatego wypowiedzenie doręczone 3 października przy okresie miesięcznym rozwiąże umowę dopiero 30 listopada. Dokładną datę wyliczysz w kalkulatorze okresu wypowiedzenia.

Za porozumieniem stron możecie ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy (art. 36 § 6 KP) — ale nie musisz się na to zgadzać.

Co Ci przysługuje w okresie wypowiedzenia

  • Pełne wynagrodzenie — także wtedy, gdy pracodawca zwolni Cię z obowiązku świadczenia pracy do końca okresu wypowiedzenia (art. 36² KP).
  • Wolne na szukanie pracy — gdy wypowiedział pracodawca: 2 dni robocze przy okresie 2-tygodniowym lub 1-miesięcznym i 3 dni robocze przy 3-miesięcznym, z zachowaniem wynagrodzenia (art. 37 KP).
  • Urlop — pracodawca może Ci go udzielić w okresie wypowiedzenia, a Ty masz obowiązek go wtedy wykorzystać (art. 167¹ KP). Za urlop niewykorzystany do końca umowy należy się ekwiwalent pieniężny (art. 171 KP). Ile dni Ci przysługuje, policzysz w kalkulatorze urlopu.

Odprawa

Jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób i zwalnia Cię z przyczyn niedotyczących Ciebie (np. likwidacja stanowiska, reorganizacja, sytuacja finansowa firmy), należy Ci się odprawa pieniężna z ustawy o zwolnieniach grupowych — także przy zwolnieniu indywidualnym (art. 8 i 10 tej ustawy). Dotyczy to również rozwiązania umowy za porozumieniem stron, jeśli zaproponował je pracodawca z takich przyczyn.

Odprawa wynosi 1-miesięczne wynagrodzenie przy zatrudnieniu u tego pracodawcy krótszym niż 2 lata, 2-miesięczne przy 2–8 latach i 3-miesięczne przy ponad 8 latach — nie więcej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia. Kwotę wyliczysz w kalkulatorze odprawy. Regulamin pracy albo układ zbiorowy mogą przewidywać więcej.

Ostatni dzień pracy: wypłata i świadectwo

W dniu, w którym kończy się zatrudnienie, pracodawca wydaje świadectwo pracy; tylko gdy z obiektywnych przyczyn nie jest to możliwe, ma 7 dni na doręczenie go pocztą albo osobiście (art. 97 § 1 KP). Jeśli świadectwo zawiera błąd, masz 14 dni od jego otrzymania na wniosek o sprostowanie (art. 97 § 2¹ KP).

Gdy świadectwa nie ma, skorzystaj ze sprawy Pracodawca nie wydał świadectwa pracy. Gdy brakuje wypłaty albo ekwiwalentu — Ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

21 dni na odwołanie do sądu pracy

Jeśli uważasz zwolnienie za niezgodne z prawem lub nieuzasadnione, masz 21 dni od doręczenia pisma na odwołanie do sądu pracy (art. 264 KP) — zarówno przy wypowiedzeniu, jak i przy rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia („dyscyplinarce”). To termin, którego nie warto przeciągać: po nim sąd przywróci go tylko wtedy, gdy spóźnienie nie było Twoją winą (art. 265 KP).

Pracownik nie płaci opłaty od pozwu, gdy wartość sporu nie przekracza 50 000 zł. Odwołanie składasz w sądzie rejonowym — sądzie pracy — właściwym dla siedziby pracodawcy albo miejsca, w którym pracowałeś. Przy umowie na czas nieokreślony możesz żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy albo odszkodowania; przy umowie terminowej sąd zwykle zasądza odszkodowanie.

Przygotujemy odwołanie z Twoimi danymi i policzymy termin: Pracodawca mnie zwolnił — odwołanie do sądu pracy.

Dyscyplinarka

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 KP) jest możliwe tylko przy ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków, przestępstwie uniemożliwiającym dalsze zatrudnienie albo zawinionej utracie uprawnień. Pracodawca ma na to miesiąc od dowiedzenia się o okoliczności, która je uzasadnia. Przy dyscyplinarce też masz 21 dni na odwołanie — możesz żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

Policz i przygotuj pismo

Załatw to od razu

Najczęstsze pytania

Czy pracodawca może mnie zwolnić na zwolnieniu lekarskim?

Co do zasady nie — w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracodawca nie może wypowiedzieć umowy (art. 41 KP). Wyjątki: nieobecność trwa już tak długo, że pozwala na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, albo pracodawca ogłasza upadłość lub likwidację.

Czy muszę podpisać wypowiedzenie?

Podpis potwierdza tylko odbiór pisma, a nie zgodę. Odmowa podpisu nie zatrzymuje wypowiedzenia — jest skuteczne, gdy mogłeś zapoznać się z jego treścią.

Od kiedy liczyć 21 dni na odwołanie?

Od dnia następującego po doręczeniu pisma pracodawcy. Jeśli ostatni dzień wypada w sobotę lub święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Odwołanie nadane w placówce Poczty Polskiej w ostatnim dniu jest złożone w terminie.

Czy przy porozumieniu stron należy się odprawa?

Tak, jeśli porozumienie zaproponował pracodawca z przyczyn niedotyczących pracownika i zatrudnia co najmniej 20 osób. Warto, by przyczyna została zapisana w porozumieniu.

Czy odwołanie kosztuje?

Przy wartości sporu do 50 000 zł pracownik nie płaci opłaty od pozwu. Bezpłatnie doradzi też Państwowa Inspekcja Pracy i punkty nieodpłatnej pomocy prawnej.

Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.