Prawa pasażera pociągu i autobusu — opóźnienie, odwołanie
Opóźniony lub odwołany pociąg albo autobus: 25% i 50% ceny biletu, zwrot pieniędzy, posiłki i nocleg, reklamacja u przewoźnika i terminy.
Aktualizacja:
Jakie przepisy Cię chronią
Prawa pasażerów kolei określa rozporządzenie (UE) 2021/782, stosowane od 7 czerwca 2023 r. Prawa pasażerów autobusów i autokarów — rozporządzenie (UE) nr 181/2011. Uzupełnia je polskie Prawo przewozowe oraz regulaminy przewoźników.
W pociągach przepisy unijne obejmują większość przewozów, ale niektóre połączenia regionalne i podmiejskie mogą być czasowo wyłączone z części przepisów — wtedy zasady wynikają z regulaminu przewoźnika. W autobusach najważniejsze prawa dotyczą przewozów regularnych na trasach co najmniej 250 km.
Pociąg: odszkodowanie 25% lub 50% ceny biletu
Jeśli dotrzesz do stacji docelowej z opóźnieniem, przewoźnik płaci odszkodowanie (art. 19 rozporządzenia 2021/782):
- opóźnienie od 60 do 119 minut — 25% ceny biletu;
- opóźnienie 120 minut i więcej — 50% ceny biletu.
Liczy się opóźnienie w przyjeździe do stacji docelowej z biletu, a nie opóźnienie odjazdu. Przewoźnik wypłaca odszkodowanie w ciągu miesiąca od złożenia wniosku; na Twoje żądanie — w pieniądzu, a nie w bonie. Kwot niższych niż równowartość 4 euro może nie wypłacać. Kwotę policzysz w kalkulatorze odszkodowania za pociąg.
Przewoźnik nie płaci, gdy wykaże, że opóźnienie spowodowały nadzwyczajne okoliczności niezwiązane z eksploatacją kolei (np. ekstremalna pogoda, klęska żywiołowa), wina pasażera albo zachowanie osoby trzeciej, którego mimo należytej staranności nie mógł uniknąć. Odszkodowanie nie należy się też, gdy o opóźnieniu wiedziałeś przed zakupem biletu.
Pociąg: zwrot biletu albo inne połączenie
Gdy można przewidzieć, że pociąg przyjedzie do stacji docelowej z opóźnieniem co najmniej 60 minut, albo gdy pociąg odwołano, masz wybór (art. 18 rozporządzenia):
- zwrot pełnej ceny biletu w ciągu miesiąca — za niewykonaną część podróży, a także za wykonaną, jeśli podróż straciła sens; w razie potrzeby z bezpłatnym powrotem do stacji początkowej;
- kontynuacja podróży lub zmiana trasy do celu na porównywalnych warunkach, możliwie najszybciej albo w późniejszym, wybranym przez Ciebie terminie.
Jeśli wybierzesz zwrot pieniędzy, nie dostaniesz dodatkowo odszkodowania za opóźnienie — jedno albo drugie.
Pociąg: pomoc w czasie oczekiwania
Przy opóźnieniu przyjazdu lub odjazdu o co najmniej 60 minut przewoźnik powinien zapewnić posiłki i napoje odpowiednie do czasu oczekiwania, jeśli są dostępne w pociągu lub na stacji albo da się je rozsądnie dostarczyć (art. 20). Gdy konieczny jest nocleg — zakwaterowanie i transport do niego. Gdy pociąg utknął na szlaku — transport do stacji lub do celu podróży.
Zachowaj paragony za posiłki i transport zastępczy, jeśli musiałeś zapłacić sam, i dołącz je do reklamacji.
Autobus: odwołanie i opóźnienie
Na trasach regularnych co najmniej 250 km, gdy kurs odwołano, odjazd opóźnia się o ponad 120 minut albo zabrakło miejsca mimo biletu, przewoźnik musi zaproponować wybór: kontynuację podróży lub zmianę trasy bez dodatkowych opłat albo zwrot ceny biletu (art. 19 rozporządzenia 181/2011). Jeśli nie zaproponuje tego wyboru, możesz żądać — oprócz zwrotu — odszkodowania w wysokości 50% ceny biletu.
Przy podróży planowo dłuższej niż 3 godziny i opóźnieniu odjazdu ponad 90 minut przewoźnik zapewnia przekąski, posiłki lub napoje, a gdy konieczny jest nocleg — zakwaterowanie do 2 nocy, maksymalnie 80 euro za noc (art. 21). Noclegu przewoźnik nie musi zapewniać, gdy odwołanie lub opóźnienie spowodowały ekstremalne warunki pogodowe albo poważne klęski żywiołowe.
Reklamacja u przewoźnika
Najpierw złóż reklamację lub wniosek o odszkodowanie u przewoźnika — przy przewozie kolejowym Prawo przewozowe wymaga reklamacji przed skierowaniem sprawy do sądu. Dołącz bilet (lub jego numer), opis podróży, godziny planowanego i rzeczywistego przyjazdu oraz numer rachunku.
Przewoźnik kolejowy odpowiada na reklamację w ciągu miesiąca, a w uzasadnionych przypadkach — do 3 miesięcy. Wniosek przygotujesz w sprawie Opóźniony pociąg — odszkodowanie albo bezpośrednio we wzorze wniosku o odszkodowanie za opóźnienie pociągu.
Roszczenia z umowy przewozu przedawniają się co do zasady z upływem roku (art. 77 Prawa przewozowego) — nie odkładaj wniosku. Koniec terminu sprawdzisz w kalkulatorze terminów.
Bez biletu, zły bilet, kontrola
Opłata dodatkowa nałożona przez kontrolera to nie mandat, tylko roszczenie przewoźnika z umowy przewozu. Jeśli miałeś ważny bilet okresowy lub legitymację, ale nie mogłeś ich okazać, zwykle możesz je pokazać później — wtedy opłatę umarza się za niewielką opłatą manipulacyjną. Opisujemy to w sprawie Opłata dodatkowa za jazdę bez biletu.
Jeśli podróżowałeś samolotem, zasady są inne i kwoty wyższe — zobacz poradnik o odszkodowaniu za opóźniony lot.
Policz i przygotuj pismo
- Kalkulator odszkodowania za pociąg
- Kalkulator terminów
- Wzór: wniosek o odszkodowanie za opóźnienie pociągu
- Wzór: reklamacja wezwania do zapłaty opłaty dodatkowej
Załatw to od razu
- Opóźniony pociąg — odszkodowanie za opóźnienie
- Opłata dodatkowa za jazdę bez biletu — jak się odwołać?
- Opóźniony lot — odszkodowanie 250–600 euro
- Odwołany lot — zwrot biletu i odszkodowanie
Najczęstsze pytania
Od ilu minut opóźnienia pociągu należy się odszkodowanie?
Od 60 minut opóźnienia w przyjeździe do stacji docelowej: 25% ceny biletu; od 120 minut — 50%.
Czy dostanę odszkodowanie, gdy pociąg odwołano?
Masz wybór: zwrot pełnej ceny biletu albo dalszą podróż innym połączeniem. Jeśli wybierzesz dalszą podróż i dotrzesz z opóźnieniem, należy Ci się odszkodowanie za opóźnienie.
Ile przewoźnik ma czasu na wypłatę odszkodowania za pociąg?
Miesiąc od złożenia wniosku. Na Twoje żądanie wypłata ma być w pieniądzu, nie w bonie.
Jakie mam prawa, gdy odwołano autobus dalekobieżny?
Na trasach regularnych od 250 km: wybór między zwrotem ceny biletu a dalszą podróżą. Jeśli przewoźnik nie zaproponuje wyboru — dodatkowo 50% ceny biletu.
Ile mam czasu na reklamację u przewoźnika kolejowego?
Roszczenia z umowy przewozu przedawniają się co do zasady po roku, ale wniosek złóż jak najszybciej, mając bilet i potwierdzenie opóźnienia.
Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.