Zwolnienie lekarskie L4 — ile płatne i co wolno

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek z ZUS: ile procent, przez ile dni, kontrola zwolnienia, praca na L4, opieka nad dzieckiem i ochrona przed wypowiedzeniem.

Aktualizacja: 15 października 2026

Kto płaci za L4

Przez pierwsze dni choroby w roku kalendarzowym płaci pracodawca — to wynagrodzenie chorobowe (art. 92 Kodeksu pracy). Przysługuje za łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku, a u pracownika, który ukończył 50 lat — za 14 dni (od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym skończył 50 lat).

Od kolejnego dnia choroby płaci ZUS — to zasiłek chorobowy. Dla Ciebie różnica jest głównie formalna: kwota zwykle jest podobna, ale o zasiłku decyduje ZUS i to od jego decyzji przysługuje odwołanie.

Ile procent i przez jaki czas

• 80% podstawy — standardowo, za wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy;
• 100% podstawy — gdy niezdolność do pracy przypada w czasie ciąży, wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo z badań dawcy komórek, tkanek lub narządów;
• 70% podstawy — za pobyt w szpitalu (z wyjątkami, np. w ciąży).

Podstawą jest zwykle przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy przed miesiącem zachorowania, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne.

Zasiłek chorobowy przysługuje maksymalnie przez 182 dni (okres zasiłkowy), a przy gruźlicy i w czasie ciąży — przez 270 dni. Jeśli po tym czasie dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, możesz wystąpić o świadczenie rehabilitacyjne.

Prawo do zasiłku powstaje po okresie wyczekiwania: 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego przy ubezpieczeniu obowiązkowym (pracownik) i 90 dni przy dobrowolnym (np. zleceniobiorca, przedsiębiorca). Wyjątki dotyczą m.in. wypadków i absolwentów.

Zwolnienie wystawia lekarz — elektronicznie

Lekarz wystawia zwolnienie elektronicznie (e-ZLA). Pracodawca widzi je na swoim profilu w ZUS, więc nie musisz go nigdzie zanosić — ale warto poinformować przełożonego o nieobecności, zwykle najpóźniej drugiego dnia, zgodnie z regulaminem pracy.

Zwolnienie może obejmować do 3 dni przed dniem badania, jeśli lekarz stwierdzi, że niezdolność do pracy w tym czasie istniała. Na zwolnieniu lekarz zaznacza, czy chory powinien leżeć (kod 1), czy może chodzić (kod 2) — od tego zależy, co jest zgodne z przeznaczeniem zwolnienia.

Co wolno, a czego nie na L4

Zwolnienie lekarskie służy leczeniu i powrotowi do zdrowia. Jeśli w tym czasie wykonujesz pracę zarobkową albo wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem, tracisz prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej) — nie tylko za dzień, w którym Cię skontrolowano.

Zwykłe czynności dnia codziennego — zakupy, apteka, wizyta u lekarza, krótki spacer przy kodzie „chory może chodzić” — co do zasady nie są naruszeniem, jeśli nie utrudniają leczenia. Wyjazd na wakacje, remont mieszkania czy praca dla innego zleceniodawcy — zwykle tak.

Prawidłowość wykorzystywania zwolnień może kontrolować ZUS, a także pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób. ZUS może też skierować Cię na badanie przez lekarza orzecznika — gdy uzna, że jesteś zdolny do pracy, zwolnienie traci ważność od dnia następnego po badaniu.

L4 na dziecko — zasiłek opiekuńczy

Na opiekę nad chorym dzieckiem lekarz wystawia zwolnienie na dziecko, a ZUS wypłaca zasiłek opiekuńczy — 80% podstawy. Przysługuje łącznie do 60 dni w roku na dzieci do 14 lat, a na opiekę nad starszym dzieckiem lub innym członkiem rodziny — do 14 dni w roku (w ramach tych samych 60 dni).

Niezależnie od zasiłku opiekuńczego, rodzic dziecka do 14 lat może wziąć 2 dni albo 16 godzin płatnego wolnego w roku: Wolne na opiekę nad dzieckiem.

Czy mogą Cię zwolnić na L4

W czasie usprawiedliwionej nieobecności — w tym zwolnienia lekarskiego — pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę (art. 41 KP). Wypowiedzenie złożone w tym czasie jest wadliwe i możesz się od niego odwołać do sądu pracy w 21 dni (Odwołanie od wypowiedzenia).

Ochrona nie trwa jednak bez końca. Przy długiej chorobie pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia (art. 53 KP) — np. gdy pracujesz u niego krócej niż 6 miesięcy, już po 3 miesiącach nieobecności; przy dłuższym zatrudnieniu — po wyczerpaniu okresu zasiłkowego i 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego.

Umowa na czas określony kończy się w terminie, na który ją zawarto — także w czasie zwolnienia lekarskiego. Zasiłek chorobowy może Ci przysługiwać także po ustaniu zatrudnienia, jeśli niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie.

ZUS odmówił zasiłku

Odmowę wypłaty zasiłku albo żądanie jego zwrotu ZUS wydaje w formie decyzji. Masz miesiąc od jej doręczenia na odwołanie — składasz je za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, a ZUS przekazuje je do sądu. Postępowanie jest bez opłat sądowych.

Odwołanie przygotujesz w sprawie Odwołanie od decyzji ZUS. Szerzej o terminach piszemy w poradniku Odwołanie od decyzji urzędu i ZUS.

Policz i przygotuj pismo

• Kalkulator wynagrodzenia chorobowego
• Kalkulator dni roboczych
• Kalkulator terminów
• Wzór: odwołanie od decyzji ZUS
• Wzór: wniosek o zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem

Załatw to od razu

• Odwołanie od decyzji ZUS — miesiąc na odwołanie do sądu
• Wolne na opiekę nad dzieckiem — 2 dni lub 16 godzin (art. 188 KP)
• Pracodawca mnie zwolnił — odwołanie do sądu pracy w 21 dni
• Praca zdalna — wniosek do pracodawcy (także 24 dni okazjonalnie)

Najczęstsze pytania

Poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.